کرامت انسانی از احترام دیگران شروع نمیشود؛ از احترام ما به خودمان شروع میشود
وقتی عبارت «حقوق بشر» یا «کرامت انسانی» را میشنویم، معمولاً ذهنمان به سمت جامعه، عدالت، آزادی و احترام به دیگران میرود.
همه اینها درست است. اما دوست دارم امروز از زاویهای متفاوت به این موضوع نگاه کنیم.
به نظر من، کرامت انسانی فقط در رفتار ما با دیگران معنا پیدا نمیکند؛ بلکه از جایی آغاز میشود که خودمان، ارزش انسان بودن خودمان را باور کنیم.
شاید این سؤال عجیب به نظر برسد، اما لحظهای با خودت فکر کن…
آخرین باری که اشتباه کردی، با خودت چطور حرف زدی؟آ
یا با همان مهربانی و احترامی که با یک دوست صمیمی رفتار میکنی، با خودت هم رفتار کردی؟
یا بلافاصله شروع کردی به سرزنش کردن خودت؟
خیلی از ما، بدون اینکه متوجه باشیم، هر روز کرامت خودمان را زیر سؤال میبریم.وقتی به خودمان میگوییم«من کافی نیستم.»
وقتی موفقیتهایمان را کوچک میشماریم.وقتی خودمان را مدام با دیگران مقایسه میکنیم.وقتی تصور میکنیم ارزش ما فقط به میزان درآمد، ظاهر، مدرک یا تأیید دیگران وابسته است.اینها فقط چند جمله ساده نیستند؛ اینها آرامآرام تصویری را میسازند که از خودمان داریم.
احترام از نزدیکترین رابطه زندگی ما شروع میشودنزدیکترین رابطهای که هر انسان دارد، رابطه او با خودش است.
ما هر روز ساعتها با خودمان حرف میزنیم.تصمیم میگیریم.خودمان را قضاوت میکنیم.به خودمان امید میدهیم یا ناامیدمان میکنیم.
اگر این رابطه بر پایه احترام نباشد، انتظار داشتن از دیگران برای احترام گذاشتن، سختتر میشود.چون کسی که خودش را بیارزش میداند، معمولاً محبت دیگران را هم باور نمیکند.تعریف دیگران را اتفاقی میداند.و کوچکترین انتقاد را به نشانه بیارزشی خودش تعبیر میکند.
کرامت یعنی ارزش تو، وابسته به نتیجه نیستیکی از بزرگترین اشتباههایی که خیلی از ما مرتکب میشویم این است که ارزش خودمان را به نتیجهها گره میزنیم.اگر موفق شدم، ارزشمندم.اگر شکست خوردم، بیارزشم.اگر دیگران مرا تحسین کردند، احساس خوبی دارم.اگر تأییدم نکردند، خودم را زیر سؤال میبرم.
اما کرامت انسانی، چیزی نیست که با یک موفقیت به دست بیاید یا با یک شکست از بین برود.تو ممکن است اشتباه کنی.ممکن است شکست بخوری.ممکن است امروز بهترین نسخه خودت نباشی.اما هیچکدام از اینها، ارزش انسان بودن تو را کم نمیکند.احترام به خود، خودخواهی نیستگاهی وقتی درباره اهمیت دادن به خود صحبت میکنیم، بعضیها نگران میشوند که مبادا این نگاه، انسان را خودخواه کند.اما احترام به خود با خودخواهی فرق دارد.خودخواهی یعنی فقط خودت را ببینی.اما احترام به خود یعنی خودت را هم ببینی.یعنی همانقدر که برای احساسات، نیازها و خستگی دیگران ارزش قائل هستی، برای احساسات و نیازهای خودت هم ارزش قائل باشی.انسانی که به خودش احترام میگذارد، معمولاً بهتر هم میتواند به دیگران احترام بگذارد.چون از درون احساس کمبود نمیکند.
از خودت بپرس…
اجازه بده چند سؤال از تو بپرسم.اگر بهترین دوستت یک اشتباه میکرد، با او چطور حرف میزدی؟
اجازه بده چند سؤال از تو بپرسم.اگر بهترین دوستت یک اشتباه میکرد، با او چطور حرف میزدی؟
آیا همان جملهها را به خودت هم میگویی؟
اگر فرزندت از خودش ناامید بود، برای دلگرم کردنش چه میگفتی؟
آیا خودت هم همان حرفها را از خودت میشنوی؟
گاهی پاسخ همین سؤالهای ساده، نشان میدهد که چقدر در حق خودمان سختگیر هستیم. کرامت، یک انتخاب روزانه استکرامت انسانی فقط یک مفهوم اجتماعی یا حقوقی نیست.یک انتخاب روزانه است.انتخاب اینکه امروز خودت را تحقیر نکنی.انتخاب اینکه بعد از یک اشتباه، خودت را نابود نکنی.انتخاب اینکه ارزش خودت را فقط با موفقیتهایت نسنجی.
انتخاب اینکه بدانی تو، قبل از هر نقش، شغل یا دستاوردی، یک انسان ارزشمند هستی.
انتخاب اینکه بدانی تو، قبل از هر نقش، شغل یا دستاوردی، یک انسان ارزشمند هستی.
یک قرار کوچک با خودتامروز فقط یک تمرین انجام بده.هر بار که خواستی خودت را سرزنش کنی، چند ثانیه مکث کن و از خودت بپرس:«اگر کسی که دوستش دارم، جای من بود، همین جمله را به او میگفتم؟»
اگر جواب «نه» بود، شاید وقتش رسیده همان مهربانی را به خودت هم هدیه بدهی.
این تمرین ساده، شاید کوچک به نظر برسد، اما میتواند آغاز یک رابطه سالمتر با خودت باشد حرف آخرروز حقوق بشر و کرامت انسانی، فقط یادآور احترام به دیگران نیست؛ یادآور این حقیقت هم هست که ما نباید کرامت خودمان را فراموش کنیم.احترام، از خانه شروع میشود.و نزدیکترین خانهای که هر کدام از ما داریم، وجود خودمان است.اگر یاد بگیریم با خودمان محترمانهتر حرف بزنیم، مهربانتر زندگی کنیم و ارزش خودمان را مستقل از قضاوت دیگران ببینیم، آن وقت احترام به دیگران هم طبیعیتر و عمیقتر خواهد شد.
اگر این موضوع برایت دغدغه است و دوست داری بیشتر درباره گفتوگوی درونی، مهربانی با خود و رابطهای که هر روز با خودت داری فکر کنی، پیشنهاد میکنم اپیزود چهارم پادکست «زندگی آگاهانه» با عنوان «صدایی که سالها باورش کردم» را هم بشنوی.شاید آن صدا، فقط در ذهن تو نباشد؛ شاید خیلی از ما سالهاست با آن زندگی کردهایم، بدون اینکه متوجهش باشیم.
دیدگاهتان را بنویسید